Toplam: 1.166
Lexpera, Şubat 2018
Haksız Fiil • Hukuka Aykırılık Unsuru • Hukuka Aykırılık Bağı • Normun Koruma Amacı Teorisi • Yansıma Zarar • Salt Ekonomik Zarar
SORULAR/CEVAPLAR Aşağıdaki olaylarda zarar gören kişinin varsa ileri sürebileceği tazminat talebinin dayanağını ve özellikle hukuka aykırılık unsurunun oluşup oluşmadığını değerlendiriniz. 1) Genel cerrah (G), ameliyat sırasında adının baş harflerini hastası (H)’nin karaciğerine ışınla yakarak kazımıştır. Bu durum herhangi bir sağlık sorununa yol açma riskine sahip değildir. (TRT Haber, 25 Aralık 2013 tarihli haber). 2) İşletmeciliğini yaptığı mekanda bir komedi gecesi organize eden (İ), bir komedi gösterisi yapması için (K) ile anlaşır. (K), gösterinin gerçekleşeceği yere giderken kırmızı ışıkta
İbrahim Tan / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2018, Sayfa: 299 - 300
D. Kabahatin Hukuka Aykırılık Unsuru Hukuka aykırılık unsuru, bir fiilin suç veya kabahat olarak nitelendirilebilmesi için maddi ve manevi unsurların yanı sıra Ceza ve Kabahatler Kanunu’nun ötesinde, tüm hukuk düzeninin o fiilin yapılmasına olanak veren bir hukuki normunun bulunmaması halidir(42). Suç veya kabahatin oluşması için aranan unsurlardan hukuka aykırılık unsurunun oluşmasına engel olan sebeplere “hukuka uygunluk sebepleri” denilmektedir ... oluşmayacaktır. Bu itibarla, kabahatler açısından hukuka aykırılık unsurunun oluşumu için işlenen fiilin tipikliğe uygunluğu ile hukuka aykırılığı kaldıran bir
Buğra Kesici / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2017
II. Rekabet Hukuku Bağlamında Hukuka Aykırılık Unsurunun Anlam ve Yorumu Rekabet hukukunun ihlâlinden kaynaklanan haksız fiil sorumluluğunda ... anlaşma, uyumlu eylem veya kararların hukuka aykırı vasıfta olmasıdır(59). Hukuka aykırılık unsurunun gerçekleşmediği senaryolarda zarar oluşsa dahi ... etkileyen davranışlarda bulunan teşebbüsler açısından hukuka aykırılık unsurunun kendiliğinden(61) gerçekleşeceğini belirtmektedir(62). Buna karşılık ikinci ... . Hukuka aykırılık unsurunu RKHK md. 57 ve RKHK’da öngörülen yasaklayıcı hükümler açısından ele alan çalışmalar için bkz. İsmet Sayhan, Rekabet Hukukunda
Arzu Balan / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019
IV. Hukuka Aykırılık Unsuru A. Genel Olarak Hukuka aykırılık, suçun yapısal unsurudur(414). Hukuka aykırılık “İşlenen fiile hukuk düzeni tarafından cevaz verilmemesi, fiilin bütün hukuk düzeni ile çatışması” şeklinde tanımlanmaktadır(415). TCK’de bazı suçlar ba kımından kanuni düzenleme içerisinde ... hukuka aykırılık hususunda karine söz konusu olmaktadır. Fakat, hukuka aykırılık unsuru tüm hukuk düzeni göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir ... . 209; Artuk/Gökcen/Yenidünya, 2016, s. 378. Hukuka aykırılık unsurunun suçun bağımsız bir unsuru olup olmadığına ilişkin ayrıntılı bilgi için bkz
Ece Öztürk / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022
8.Hukuka Aykırılık Unsuru Bu çalışmanın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunun hukuka aykırılık unsuruna ilişkin kısmında yapılmış açıklamalar, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini bilerek satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçu bakımından da geçerlidir. Özetle; hukuka uygunluk nedenlerinden “hakkın icrası” kişilere bu suçu işlemeye yönelik hak tanıyan herhangi bir hukuki düzenlemenin söz konusu olmaması, “meşru savunma” bir saldırı ya da ağır bir tehdidi defetmeye yönelik eylemler ile suçun hareketleri arasında ilişki bulunmaması ve “ilgilinin rızası” da tüm toplumu
Eylem Aksoy Retornaz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021
III. Hukuka Aykırılık Unsuru Hukuka aylırılık, fiilin hukuk düzeniyle çatışmasını ifade eder. Hukuka uygunluk nedenleri ise, bulunmaları halinde fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldırarak, fiili hukuka uygun hale getiren nedenlerdir(450). Hukuka uygunluk nedenlerinin varlığı halinde fiil hukuka uygun hale geleceğinden suç oluşmayacaktır. Cinsel içerikli görüntüleri rızaya aykırı olarak ifşa etme, yayma, erişilebilir kılma veya üretme suçu bakımından hukuka aykırılık unsuru, kanunun hükmünü yerine getirme, zorunluluk hali, hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası açısından incelenmelidir. (450
Davut Gürses / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018
§III. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Hukuka aykırılık, işlenen ve kanundaki tarife uygun bulunan fiile hukuk düzenince cevaz verilmemesi, bu fiilin yalnız ceza hukuku ile değil, bütün hukuk düzeni ile çelişki ve çatışma halinde bulunması demektir(100). Hukuka aykırılıktan sözedilebilmesi için iki koşulun gerçekleşmesi gerekmektedir. İlk olarak, fiil ceza hukuku kuralları ile çelişki halinde bulunmalıdır(101). İkinci olarak da bu fiilin yapılmasına tüm hukuk ... gerekmektedir. Ortada hukuk düzeni ile çatışma yoksa elbette bir suç da yoktur.” Hafızoğulları, 216; “Hukuka aykırılık unsuru, suçun olumsuz (negatif) unsurudur
Başak Berkün / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023
3.1.4. Hukuka Aykırılık Unsuru Hukuka aykırılık, yapılan ve kanundaki tipe uygun eylemin hukuk düzenince yasaklanmış olması ve bu eylemin bütün hukuk düzeni ile bir çatışma içerisinde bulunması olarak tanımlanabilir(90). Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçuna özgü TCK’da özel hukuka uygunluk nedenleri düzenlenmediğinden, TCK sistematiğinde genel hükümler içerisinde sınırlı sayıda düzenlenen hukuka uygunluk nedenlerine göre bu suç tipinin hukuka aykırılık unsurunun incelenmesi gerekmektedir(91). Bir
Baki Köse / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2024
5.Hukuka Aykırılık Unsuru Kanun’da, TCK m. 117/1’de düzenlenen çalışma hürriyetini ihlal suçuna ilişkin, özel bir hukuka uygunluk sebebi düzenlenmemiştir(364). Genel hükümlerde düzenlenen hukuka uygunluk sebeplerinin incelenmesi gerekmektedir. TCK m. 24/1’de düzenlenen, kanun hükmünün icrası hukuka ... üzere; bu kişiye karşı cebir, tehdit veya hukuka aykırı bir başka fiile başvurulması gerekmeyecektir(377). Bu çerçevede, hukuka aykırılık unsurunu ... bulunduğu suç tiplerinde; rızanın suçun hukuka aykırılık unsurundan önce değerlendirileceği, rızanın varlığının fiilin tipe uygun olmasına engel olacağı ve
Mert Ülgen / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2020
V. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Genel bir ifadeyle hukuka aykırılık, hukuka karşı gelme ve onunla çatışma halinde olma demek olup, suçun bir unsuru olarak hukuka aykırılık ise işlenen fiilin, hukuk düzeninin tümüyle çelişki ve çatışma halinde bulunması anlamına gelmektedir.(43) Bir hukuka uygunluk ... halinde, menfaatler çatışmasında hangi menfaatin ağır bastığı belirlenerek, fiilin maddi bakımdan hukuka aykırılığı araştırılacaktır.(46) Hukuka aykırılık unsuru, esasen suçun unsurlarından biri olsa da, suçun kanuni tanımında ayrıca belirtilmesine gerek yoktur. Buna karşın, bazı suç tiplerinde “hukuka
Baki Köse / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2024
5.Hukuka Aykırılık Unsuru TCK m. 117/4’te düzenlenen işin devamına engel olma suçuna ilişkin, özel bir hukuka uygunluk sebebi düzenlenmemiştir. Doktrinde genel hükümler arasında yer alan, kanun hükmünün yerine getirilmesi, amirin emrinin icrası, zorunluluk hali, hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası hukuka uygunluk sebeplerinin uygulanmasının mümkün olduğu belirtilmiştir(678). Bir hukuk kuralının izin verdiği biçim ve ölçüde, kamu sağlığı veya ... düzenlenen diğer suçun hukuka aykırılık unsurunu açıklarken aktardığımız konuya ilişkin görüşler bu suç ile ilgili olarak da ileri sürülmüştür. Bkz. Gökcan
Kürşad Yağcı / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020, Sayfa: 318 - 323
III. Haksız İcra Takibi Ve Haciz Hallerinde “Hukuka Aykırılık” Unsurunun Bulunup Bulunmadığı Haksız icra takibinde bulunulması halinde, takibin ... talepte bulunmaktadır. Şu halde sorumluluğun dayandığı esas nedir? İcra takibi ve kesin haciz hallerinde, aslında hukuka aykırılık unsurunun söz konusu ... da eylemin “hukuka aykırılık” unsurunu barındırdığını) kabul etmektedir(74). Haksız icra takibi yapan kişiye sorumluluk izafe edilmesinin sebebi ... uyulmaması, hukuka aykırılık unsurunu gerçekleşmektedir. Bu hukuka aykırılığın yaptırımı, dava masraflarının ve karşı taraf vekâlet ücretinin davacıya
Asım Kaya / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021, Cilt 3, Sayı 2
V. Hukuka Aykırılık Unsuru Eylemin hukuka aykırı olması suçun oluşması için bir diğer kurucu unsurdur. Eylem hukuka aykırı değils yani eylemi hukuka uygun hale getiren bir neden varsa suç oluşmayacaktır(30). Bu suç tipi bakımından, özellikle TCK’nın 24. maddesinde düzenlenen kanunun hükmü ve amirin ... tutukevinde yapılan arama neticesinde spor faaliyetlerinin engellenmesi halinde, hukuka uygunluk nedeni bulunduğu kabul edilmelidir(37). Hukuka aykırılık unsuru bakımından önem arz eden “meşru savunma” ve “zorda kalma” haline de burada değinmek gerekmektedir. TCK’nın 25(1). maddesine göre, “kendisine veya
Asuman Inceoğlu Aytekin, Serap Keskin Kiziroğlu, Güçlü Akyürek, Ali Kemal Yıldız, Ali Hakan Evik, Sinan Altunç, Hasan Sınar, Barış Erman, Fulya Erman Eroğlu, Hamide Zafer, Eylem Retornaz Aksoy, Köksal Bayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018
C. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Hukuka aykırılık, kural olarak suç tanımında yer verilen bir unsur olmayıp, Ceza Kanunu’nun genel hükümler kısmında ... anlatımlarla hukuka aykırılık unsuruna yer verilmiştir. Hukuka uygunluk nedeninin suç tipinde özel olarak gösterildiği veya fiili meşru kılan bir nedenin ... kavramlar, suç tanımındaki bir maddi unsuru niteliyorsa örneğin “haksız bir çıkar” (TCK m. 244/4) sağlamak gibi, bu halde hukuka aykırılık, kanunilik unsuruna (tipikliğe) dahil olur(124) ve hukuka aykırılık unsurunun yokluğu kanunilik unsurunun (tipikliğin) gerçekleşmesini engeller(125). Suç tanımında yer verilmiş
Seçil Çoşkun / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021
IV. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU A. 6362 Sayılı SPKn md. 108 Hükmü Uyarınca Piyasa Dolandırıcılığı Sayılmayan Haller Hukuka aykırılık unsuru, hukuk tarafından korunan hak ve menfaate saldırı, fiilin hukuk düzenine aykırılık teşkil etmesidir(513). Kanunlarda bir fiilin suç olarak düzenlenmiş olması, hukuka aykırılığına karine teşkil etmektedir. Bu karinenin aksi, hukuka uygunluk nedenleri ile ispat edilmektedir. Hukuk tarafından tanınan bir yetki, “hukuk düzeninin kendisiyle çelişmezliği” ilkesi uyarınca, hukuka aykırılık unsurunu ve dolayısıyla suçun varlığını ortadan kaldırmaktadır(514). Bu çerçevede, ceza
Mert Ülgen / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2020
V. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Suçun bir unsuru olarak hukuka aykırılık, işlenen fiilin hukuk düzeniyle çelişki ve çatışma halinde olması manasına gelmektedir.(61) Hukuka uygunluk nedenlerinden biri olan “kanunun hükmünü yerine getirme”, TCK’nın 24’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında “Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez” denilerek hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla, kanunun hükmünün yerine getirilmesi durumunda kişi açısından bir görev ... çıkarılması suçu, hukuka aykırılık unsuru bakımından incelendiğinde, “kanunun hükmünü yerine getirme” (TCK m. 24/1) ve “hakkın kullanılması” (TCK m. 26/1
Buğra Kesici / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2017
§2. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU I. Kavram Olarak Hukuka Aykırılık Zarar verenin, kendisine isnat edilebilir bir fiil dolayısıyla sorumlu tutulabilmesi ... sayılmaz” prensibinin haksız fiil hukuku alanında da cari olduğu belirtilmelidir(46). Son tahlilde, hukuka aykırılık unsurunun konumuzu ilgilendiren üç ... ihtiva eder (Oğuzman/Öz, Cilt II, s. 14; Aybay, s. 84). (28) Haksız fiilde hukuka aykırılık unsuru bağlamında ayrıntılı bilgi için birçokları yerine bkz. Selim Kaneti, Haksız Fiilde Hukuka Aykırılık Unsuru, Kazancı Yayınevi, İstanbul 2007, s. 92 vd. Kaneti, hukuka aykırılığın, hukuk düzeni ile bağdaşmayan
Erkan Sarıtaş / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2023, Sayfa: 201
d.Suçun Hukuka Aykırılık Unsuru Bu suç tipi açısından yukarıda da belirttiğimiz üzere Kanunda, suç olarak tanımlanan seçimlik hareketleri niteleyecek şekilde …bu Kanun hükümlerine aykırı olarak… ifadesine yer verilmiş ve bu fiillerin kanuna aykırı suretle icrası, tipikliğin bir unsuru haline getirilmiş, bu suretle eğer bu fiiller kanuna uygun suretle gerekli izinler alınarak yapılmış ise fiilin tipik olmayacağı öngörülmüştür. Şu hâlde eğer kanuna uygun suretle bir ithal, üretim veya çevreye serbest bırakma söz konusu ise tipe uygun bir fiilden söz edilemeyeceğinden ayrıca bir hukuka aykırılık
Arzu Balan / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2022, Sayfa: 155
IV.Suçun Hukuka Aykırılık Unsuru Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin tedavi amaçlı olarak kullanıldığı durumda hukuka aykırılık oluşmayacaktır(57). Bu durumda hakkın kullanılması hukuka uygunluk nedeni söz konusu olacaktır. Kişinin bağımlı olması sebebiyle uyuşturucu veya uyarıcı madde eksikliğinden kaynaklanan bir krizi yaşadığı durumda uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi satın alması, bulundurması, kabul etmesi ya da kullanması halinde ise zorunluluk halinden yararlanması, somut olayın özellikleri itibariyle değerlendirilmelidir(58). (57) SOYASLAN, Ceza Hukuku Özel Hükümler, s. 393; HAFIZOĞULLARI & ÖZEN, s. 111
Başak Baysal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019
III. HUKUKA AYKIRILIĞIN TANIMI VE HUKUKA AYKIRILIK TEORİLERİ A. GENEL OLARAK BK m. 49 hükmünde hukuka aykırılık unsuru (die Wiederrecchtlichtkeit ... tanım tazminat sorumluluğun kurucu unsuru olan hukuka aykırılık açısından fazlasıyla geniş olacaktır. Her norma aykırılık, örneğin dürüstlük kuralına ... ”. Widmer/Wessner Tasarısı’nda hukuka aykırılık unsurunun farklı tanımlanması suretiyle sorumluluğun sınırları genişletilmiştir(166). Hukuka aykırılık unsuru ... hiçbir zaman benimsememiştir. Sözleşmesel sorumlulukta hukuka aykırılık unsuru etrafında böylesi büyük tartışmalar dönmez; zira unsurun varlığının
Mert Ülgen / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2020
V. HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Suçun bir unsuru olarak hukuka aykırılık, fiilin bütün hukuk düzeniyle çelişki ve çatışma halinde bulunmasıdır.(61) Ceza kanununun suç saydığı bir fiilin işlenmesine izin vererek onun hukuka aykırı olmasını önleyen kurala ise hukuka uygunluk sebebi denilmektedir.(62) Türk Ceza Kanunu’nda “kanunun hükmünü yerine getirme” (TCK m. 24/1), “meşru savunma” (TCK m. 25/1), “hakkın kullanılması” (TCK m. 26/1) ve “ilgilinin rızası” (TCK m. 26/2) olmak üzere dört ana grup hukuka uygunluk nedeni yer almaktadır.(63) 2863 sayılı Kanun’un 67’nci maddesinin 2’nci fıkrasında düzenlenen ticareti
Yener Yıldırımkal / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024
3.Hukuka Aykırılık Unsuru Soykırım suçu sadece “milli, etnik, ırkî veya dinî bir grubun tamamen veya kısmen yok edilmesi makasadıyla” işlenebileceğinden, hiçbir sebebin soykırım fiillerini hukuka uygun hale getiremeyeceği haklı olarak savunulmaktadır(182). Dolayısıyla, TCK’nın genel hükümlerinde düzenlenen, kanun hükmünü yerine getirme (m. 24/1), meşru savunma (m. 25), hakkın kullanılması (m. 26/1), ilgilinin rızası (m. 26/2) bu suç bakımından söz konusu olmayacaktır. Öğretide, uluslararası hukuktan kaynaklanan ve (c) fıkrasında yazılı fiil bakımından tartışılabilecek bir hukuka uygunluk sebebi
Cumali Acar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2023
1.4.4.Hukuka Aykırılık Unsuru Hukuka uygun emri yerine getiren kamu görevlisi cezalandırılmaz. Amirin emrini ifa kamu görevlisi açısından hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmektedir. Amirin kanunsuz emrini yerine getirerek görevi kötüye kullanma suçuna sebebiyet veren kamu görevlisi suçu işlemiş sayılacaktır. Zira hem Anayasa’nın 137/2’nci maddesinde hem de TCK’nın 24/3’üncü maddesinde kanunsuz emrin hukuka uygunluk nedeni olmayacağı ifade edilmiştir (Kartal, 2013: 1388). Öte yandan uluslararası sözleşmeler de normlar hiyerarşisine göre kanun hükmünde bulunduğundan uluslararası sözleşme
Korhan Yeğrim / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024, Sayfa: 227 - 228
E.Suçun Hukuka Aykırılık Unsuru TCK’nın sistematiğinde kanun hükmünü icra (TCK m.24)(64) , meşru savunma (TCK m. 25), hakkın kullanılması (TCK m.26) ve ilgilinin rızası (TCK m.26/2) olmak üzere dört tür hukuka uygunluk sebebi bulunmaktadır. TCK m. 233/2’ de düzenlenen suçta bu bahse konu hukuka uygunluk sebeplerinden ilgilinin rızası hukuka uygunluk nedeninin söz konusu olması mümkündür. Gebe kadını hamile bırakan kişinin terk etmesinde kadının rızası var ise bu terk sonucu çaresizliğe düşmüş olsa bile suç işlenmiş olmayacak ve hukuka aykırılık ortadan kalkmış olacaktır(65). Aksi yönde görüşe
EN
TR
