Lexpera, Kasım 2017

Taraflar • Dava Arkadaşlığı • Davaya Müdahale

alacağından endişe eden (D), HMK m.124 uyarınca iradî taraf değişikliği ile (B)’yi de davalı olarak göstermek istemiş, bu talep mahkemece reddedilmiştir. Söz ... mahkemece taraf sıfatı yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir. Bu dava sürecinin (X) A.Ş. yönetim kurulu üyeleri olduğunu düşünen şirket ortakları bu ... yokluğundan verilen ret kararı doğru mudur? 6. (X) A.Ş. yönetim kurulu üyelerine karşı ortaklar tarafından açılan davada ortakların durumunun usûl hukuku

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

E. Davada Taraf Kavramına İlişkin Teorilerin Değerlendirilmesi ve Türk Hukukunda Kabul Edilen Taraf Teorisi Davada taraf kavramını açıklayan teorilerden maddî taraf teorisinin kabul edilemeyeceğine ilişkin gerekçeleri birkaç noktada toplamak mümkündür: Öncelikle maddî taraf teorisinin kabulü, mantıksal olarak yadırganacak sonuçlara yol açmaktadır. Zira maddî taraf teorisinin ilk şekline göre, taraf kavramı, sıfat kavramından ayrılmamış ve sıfat dava şartı olarak görülmüştür. Oysaki davacı veya davalı sıfatının bulunup bulunmadığı, davanın esasına girilmesiyle ortaya çıkar. Maddî taraf teorisinin

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

SONUÇ Davada tarafın kim olduğunun belirlenmesi, davanın subjektif olarak bireyselleştirilmesi (ferdîleştirilmesi); yani, diğer davalardan ayrılması bakımından önemli olduğu gibi, özellikle taraflara ilişkin dava şartlarının mevcudiyetinin kontrolü, davadaki taraf usûl işlemlerinin taraflarca yapılabilmesi; tanığın tanıklıktan çekilmesinin veya bilirkişi ve hâkimin yasaklılığı ya da reddinin söz konusu olup olmayacağının taraflara göre belirlenmesi ve davada nihai kararın davanın tarafları hakkında verilmesi ve onlar hakkında kesin hüküm teşkil etmesi gibi hususlar bakımından büyük önem taşımaktadır. Hukuk

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

II. DAVADA TARAFIN BELİRLENMESİNİN NEDENİ VE TARAF KAVRAMININ ÖNEMİ Davada tarafın belirlenmesinin nedeni, davanın taraflarının bireyselleştirilmesini (ferdîleştirilmesini) sağlamaktır(11). Bir dava, davanın taraflarıyla subjektif olarak, davanın konusu ile de objektif olarak bireyselleştirilir(12). Diğer bir ifadeyle bir dava tarafları ve konusu belirlenmek suretiyle diğer davalardan ayrılmış olur(13). Davanın tarafları münferit olarak ... . Benzer şekilde iradî veya kanunî temsilci, mirasçıların isimlerini belirtmeden dava açamaz ve davayı yürütemez(14). Davanın taraflarının dava

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

B. Maddî Taraf Teorisi Maddî taraf teorisine göre, ihtilaflı maddî hukuk ilişkisinin süjeleri davanın da taraflarıdır(33). Davanın taraflarını, ihtilaflı maddî hukuk ilişkisinin süjelerine göre belirleyen maddî taraf teorisi, Roma hukukundaki maddî hukuk ile usûl hukukunun birliği esasına dayanmaktadır(34). Roma hukukunda maddî hukuk ve usûl hukukunun birliği esası kabul edildiğinden, bu esastan hareket eden maddî taraf teorisine göre, yalnızca ihtilaflı maddî hukuk ilişkisinin süjeleri, davanın tarafları olabilir(35). Maddî taraf teorisine göre, taraf olarak yargılamaya katılan kişinin gerçekte de

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

GİRİŞ Hukuk davalarında gerçek tarafın belirlenmesi, açılan davayı diğer davalardan subjektif olarak ayırmak suretiyle bireyselleştirmek başta olmak üzere pek çok konuda önem taşımaktadır. Hukuk davalarında tarafın kim olduğunu belirlemeye yönelik maddî taraf teorisi, şeklî taraf teorisi ve fonksiyonel taraf teorisi mevcuttur. Bu teorilerden şeklî taraf teorisinin geliştirdiği şeklî taraf kavramına göre, dava dilekçesinde kendi adına hukukî koruma talep eden davacı ve aleyhine hukukî koruma talep edilen davalı davanın tarafıdır. Şeklî taraf teorisine göre, davanın tarafı olmak için maddî hukuk

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

C. Şeklî Taraf Teorisi Bir önceki başlık altında da belirtildiği gibi, Roma hukukunda maddî hukuk ile usûl hukuku ayrılmaz bir bütün olarak kabul edildiği hâlde, müşterek hukuk maddî hukuk ile usûl hukukunu birbirinden ayırmıştır(48). Bernhard Windscheid tarafından maddî hukuk ile usûl hukukunun birbirinden ayrılmasından sonra, Windscheid’ın fikirlerinin etkisinde kalan Friedrich Oetker tarafından, maddî hukuk ilişkisinin tarafları ile usûl hukuku ilişkisinin tarafları da birbirinden ayrılarak şeklî taraf kavramı ileri sürülmüş ve bu kavram doktrinde geliştirilmiştir(49). Şeklî taraf teorisinin temeli

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

B. Dava Şartı Olması Taraf ehliyeti, taraflara ilişkin bir dava şartıdır (HMK m. 114/1-d). Bu nedenle taraf ehliyetinin mevcut olup olmadığı davanın her aşamasında hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır ve taraflar da her aşamada taraf ehliyetinin bulunmadığını ileri sürebilirler (HMK m. 115/1 ... noksanlığın giderilmesi için tarafa kesin süre vermesi gereklidir (HMK m. 115/2). O hâlde, davacı veya davalının taraf ehliyeti yoksa bu eksikliğin giderilip giderilmeyeceğine bakmak gereklidir. Taraf ehliyeti eksikliği süre verilerek giderilemeyecekse davanın taraf ehliyeti eksikliğinden usûlden reddi gerekir. Buna

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

3.Örtülü Kazanç Aktarımının Uygulama Kapsamının İlişkili Taraf İşlemleri Yönünden Değerlendirilmesi Örtülü kazanç aktarım yasağı, tüm halka açık şirketler için uygulama alanı bulmaktadır. Burada halka açık şirketler yönünden bir ayrıma gidilmemiştir. KYT uyarınca ilişkili taraf işlemlerine ilişkin ... aktarımı yasağı ise halka açık anonim şirketlerin TMS 24 uyarınca ilişkili taraflarıyla yaptığı tüm işlemleri yönünden söz konusu olmakta, bu işlemler için ön değerlendirme yükümlülüğü getirmektedir. Bu yönüyle örtülü kazanç aktarımına ilişkin düzenlemenin uygulama kapsamı ilişkili taraf işlemlerine

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

§3. MADDÎ HUKUKA İLİŞKİN SIFAT KAVRAMI VE ŞEKLÎ TARAF KAVRAMIYLA BAĞLANTILI USÛLÎ KAVRAMLAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI I. MADDÎ HUKUKA İLİŞKİN SIFAT KAVRAMI Yukarıda taraf kavramıyla bağlantılı tarafların kişisel nitelikleriyle ilgili taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve tarafların dava konusu ile ... yetkisinden farkı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Davada taraf kavramına ilişkin teorilerden Türk medenî usûl hukukunda benimsenen şeklî taraf teorisine göre, dava dilekçesinde davacı ve davalı gösterilenler, davada taraf konumunu elde ederler; diğer bir ifadeyle davada taraf olurlar(293). Şeklî taraf teorisine

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

ilişkili taraf işlemlerine ilişkin açıklama gereklilikleri ve prosedürel güvenceler öngörülmüştür. Bu prosedürler, premium listede olan bir şirket (veya onun bağlı şirketleri) ile bu şirketin ilişkili tarafı arasındaki işlemler veya anlaşmalar için uygulanır(361). Listeleme Kuralları’nda ilişkili taraf kavramı tanımlanmış ve dört farklı kategoride ifade edilmiştir. Bu düzenlemeye göre, ilişkili taraflar şunlardır(362): “(1) Önemli pay sahibi, şirketteki veya aynı ... iştirakleri(366)”. Bu tanımda ilişkili tarafların kapsamının çok geniş ele alındığı görülmektedir. Özellikle, maddede ilişkili taraf olarak belirtilen iştirak

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

2.İlişkili Taraflarla Gerçekleştirilecek İşlemler a.Hükmün Kapsamına Giren İlişkili Taraflar İlişkili taraf tanımı konusunda KYT m. 3 uyarınca TMS/TFRS düzenlemeleri geçerli olmaktadır. Nitekim ilişkili taraf kavramı SerPK’da ve KYT’de ayrıca tanımlanmamış, sadece KYT’nin “tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı üçüncü maddesinde, ilişkili taraf kavramının TMS/TFRS’de tanımlanan ilişkili tarafı ifade ettiği belirtilmiştir. Görüldüğü gibi Türk hukukunda, AB Pay Sahipliği Hakları Yönergesi’nde olduğu gibi ilişkili tarafın tanımı konusunda muhasebe standartlarına atıfta bulunulmuştur. Türk hukukunda ilişkili

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

oldukça avantajlı sonuçlar da doğurabilmektedir. Bu nedenle ilişkili taraf işlemlerinin bir yüzü zararlar içerirken diğer yüzü ise şirketler için vazgeçilmez yararlar içermektedir. Tezimizde de ilişkili taraf işlemlerinin yaratacağı olumlu ve olumsuz etkiler ile bu işlemlere ilişkin neden düzenleme ... Birliği düzenlemeleri etraflıca ele alınmıştır. Dünya genelinde de OECD çalışmalarında görüldüğü üzere ilişkili taraf işlemlerinin yarar ve zararları gözetilerek esnek bir sistemin kurulmasına özen gösterilmiştir. Dünyada ilişkili taraf işlemlerine ilişkin getirilen sistemler ele alındığında bu işlemlerin ne

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

II. TARAF EHLİYETİ A. Hukuka Uygun Olarak Davanın Tarafı Olma İmkânı Sağlaması Taraf ehliyeti, hukuka uygun bir şekilde usûlî hukukî ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir(115). Kim hukuk düzeninin izin verdiği şekilde taraf ehliyetine sahipse davacı veya davalı olarak yargılama ilişkisinin süjesi olarak kalabilir ve hakkında hüküm verilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda taraf ehliyeti tanımlanmamış; medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların davada taraf ehliyetine de sahip olduğu düzenlenmiştir (m. 50/1). Kimlerin medenî haklardan yararlanma(116); diğer bir ifadeyle hak ehliyetine(117

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

2.İlişkili Taraf İşlemlerine İlişkin Düzenlemelerin Oluşum Süreci Avrupa Kurumsal Yönetim Forumu (Bundan sonra “ECGF”, diye anılacaktır)(252), Avrupa çapında ortak ilkelerin uygulanmasını tavsiye eden ilişkili taraf işlemlerine ilişkin 2011 yılında bir bildiri yayımlamıştır(253). İlişkili taraf işlemleri için açıklama gerekliliği ve prosedürel koruma mekanizma önerisi, AB Komisyonu tarafından oluşturulan ECGF’nin bu tavsiyesine dayanmaktadır(254). ECGF yayımladığı bu bildiride, borsada işlem gören şirketler yönünden bazı ilişkili taraf işlemlerine ilişkin bir prosedür getirilmesini önermiştir. Bu

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

, denetim veya sermaye bakımından bir ilişkinin olması şart koşulmuştur. Örtülü kazanç aktarımı yapılan tarafın gerçek veya tüzel kişiler olabileceği ... örtülü kazanç aktarımı yapılanın ilişkili taraf olması aranmış ancak ilişkili tarafların gerçek veya tüzel kişi olması zorunluluğu ayrıca belirtilmemiştir. İlişkili taraf, TMS 24.9’da gerçek kişiler ve işletmeler olarak tasnif edilmekte ve işletmeler kavramına tüzel kişiler yanında tüzel kişiliği olmayan topluluklar da girmektedir(914). SerPK m. 21’den ise tüzel kişi olmayan ilişkili tarafların örtülü kazanç aktarımı yasağı kapsamına girmediği gibi bir sonuç

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

II. TARAF EHLİYETİ İLE İLGİLİ KARARLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ A. Taraf Ehliyeti Teriminin Doğru Kullanıldığı Kararlar Taraf ehliyeti, hukuka uygun bir şekilde usûli hukukî ilişkisinin süjesi olabilme ehliyetidir.(64) Yargıtay da kararlarında “taraf ehliyeti” terimini esasen asıl anlamını ifade edecek şekilde kullanmaktadır. Örneğin, “Taraf ehliyeti, dava koşulu niteliğinde olup; mahkemece re’sen göz önünde bulundurulmalıdır. Dava dilekçesinde, ‘Y… K ... niteliğinde olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bu yönün araştırılması, sonucuna göre taraf teşkilinin sağlanması ve uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekir. Karar

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

2. Taraf Ehliyeti Teriminin Dava Takip Yetkisi Anlamında Kullanıldığı Kararlar Taraf ehliyeti ile dava takip yetkisi kavramları özdeş kavramlar değildir. Taraf ehliyeti tarafın kişisel niteliğine ilişkin olduğu hâlde, dava takip yetkisi tarafla dava konusu arasındaki ilişki ile ilgilidir. Yargıtay davada gerçek tarafın belirlenmesi konusunda sorun bulunan davalarda verilen nihai kararların temyiz incelemesinde, sorunu dava takip yetkisi yerine bazı kararlarında taraf ehliyeti olarak adlandırmaktadır. Örneğin, Hukuk Genel Kurulu bir kararında(70) önüne gelen uyuşmazlıktaki sorunun “… dava tarihinde hukuken

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

F. Dava Takip Yetkisi Bulunmayan Kimsenin Taraf Gösterilmesi Hâlinde İradî Taraf Değişikliği Yapılması Şeklî taraf teorisine göre, kendisi adına hukukî koruma talep eden ve kendisi aleyhine hukukî koruma talep edilen davanın tarafıdır ve davanın tarafları dava dilekçesine göre belirlenir(270). Yani kim dava dilekçesinde davacı veya kim davalı olarak gösterilmişse bunlar davanın tarafı olurlar. Ancak bir önceki başlık altında da belirtildiği üzere, davacı veya davalı olarak gösterilen kimseler dava takip yetkisine sahip değillerse davanın gerçek tarafı olamazlar; yani davayı kendi adlarına yürüterek

Hülya Taş Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021

E. Husumet ve Sıfat Kavramlarının Özdeş Kullanıldığı Kararlar Davada gerçek tarafın belirlenmesine ilişkin kararlarında Yargıtay, maddî hukuk ... yetkisi ile sıfatı özdeş görmektedir. Örneğin, Yargıtay’ın iradî taraf değişikliği yapılmasının mümkün olup olmadığını tartıştığı bir davada, “Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirketin temettü ödeyecek olması, şirket yönetimi tarafından şirketin mali durumunun iyi olduğu ve borsa fiyatının makul olduğu için kendi ... . maddesi gereğince taraf değişikliği talebinde bulunmuştur. Davalı vekili, öncelikle davanın yanlış tüzel kişiye açıldığını, müvekkilinin kendi hisselerini

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

1.2599 Sayılı Sermaye Piyasası Mevzuatında İlişkili Taraf İşlemleri Mülga 2599 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda ilişkili taraf işlemlerine ilişkin açık bir düzenleme yer almamaktaydı. İlişkili taraf işlemlerine ilişkin ilk düzenleme, 2008 yılında SPK tarafından çıkarılan “Sermaye Piyasası Kanunu’na ... ile payları borsada işlem gören anonim şirketlerin ilişkili taraflarıyla yapacağı işlemlere ilişkin bir prosedür öngörülmüştür. Türkiye’de 2008 yılında ilişkili taraf işlemlerine ilişkin prosedürün getirilmesinde OECD’nin “Kurumsal Yönetim Emsal Gözden Geçirme” süreci bağlamında 2005-2006 yılları arasında

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

kontrol gücüne sahip olması durumunda, raporlayan şirket ile ilişkili taraf sayılır. Bir işletmenin yatırım yapılan şirketi kontrol etmediği sonucuna varıldığında, ilişkili taraf olup olmadığının belirlenmesi için yatırım yapılan şirket üzerinde ortak kontrole sahip olup olmadığının incelenmesi gerekir. TMS ... tarif edilmiştir. Ortak kontrol, bir kişinin dolaylı olarak veya doğrudan raporlayan işletmenin kontrolünü bir anlaşma ile başka bir tarafla paylaştığı ... öncelikle bu Standart esas alınmalıdır. Bu kapsamda, anlaşmanın taraflarının tümünün veya bir kısmının müşterek anlaşmadan dolayı, değişken getirilere maruz

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

yasağı, kurumsal yönetim ilkeleri ile uyum göstererek, şirketin ilişkili taraflarının kendi yararına işlemleri, şirketin zararına yol açan tünelleme ... . Ör tülü kazanç aktarımı yasağında şirketin ve bağlı şirketin ilişkili taraflarıyla şirketin malvarlığının veya kazancının azaltılmasına yol açan, dürüstlük kuralına, emsallere ve piyasa koşullarına aykırı işlemler yasaklandığı için şirketin malvarlığının azaltılmasına yol açan tüm ilişkili taraf ... uğramasına yol açan ilişkili taraf işlemlerinin bu kapsama girmemesi mümkün değildir. Örtülü kazanç aktarımı yasağı, bazı koşullara uygun olarak yapılmayan

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

B.TMS 24 Yönünden Değerlendirme İlişkili taraf, genel olarak şirket ile şirketin karar alma sürecinde ve yönetiminde belirli etkiye sahip kişileri ... ilişkili kişi ve işletmeler esasen bu etki ölçütlerinin farklı varyasyonlarına göre sıralanmıştır. Buna göre ilişkili taraf, bir şirket üzerinde kontrol veya ... . Genel itibariyle ilişkili tarafların şirket üzerinde kontrol gücüne sahip olan, önemli etkiye sahip olan veya kilit yönetici personel olan kişiler şeklinde tanımlanmaktadır. Ancak bu tanım ilişkili işletmeleri doğrudan kapsamına almamaktadır. Zira bu husus IAS 24’te gözetilerek ilişkili taraf ilişkili

Bahar Şimşek / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2023

(c)Onay Safhasında Yönetim Kurulu Üyelerinin Oydan Yoksunluğu İlişkili taraf sayılan YK üyelerinin YK kararı alınırken oy kullanmalarını yasaklayan bir düzenleme SerPK m. 17/3’te yer almamaktadır. KYT m. 9’da ise ilişkili taraf işleminin esasına ilişkin alınacak YK kararlarında ilişkili taraf ... Yönergesi’nde de ilişkili taraf işleminin tarafı olan yöneticilerin oy kullanamayacağı düzenlenmiştir. Bu yönüyle Türk hukukundaki yaklaşım Yönerge ile uyumludur ... . Diğer taraftan, bu yöndeki bir sınırlamaya SerPK m. 17/3’te yer verilmemiş olsa da TTK m. 393’ün burada uygulama alanı bulacağı hususu göz önünde