Cumhuriyet Anayasacılığının Doğuşu (1921 ve 1924 Anayasaları Açısından Karşılaştırmalı Bir İnceleme)

Özbudun, çoğunlukçu demokrasi anlayışıyla oluşturulduğunu söylediği 1924 Anayasası’nın,…

Gerçi kurucu kadroların çoğunluk-azınlık ikilemine dayalı bir demokrasi anlayışından…

“Milletler, hâkimiyetini geçici dahi olsa bırakacağı meclislere dahi lüzumundan fazla emniyet ve itimat etmemelidir. Çünkü meclisler dahi istibdat yapabilir. Ve bu istibdat şahsi istibdattan daha tehlikeli olabilir. Bunun için meclisler belli ve sınırlı zamanlarda yenilenir. Bu sayede milli hâkimiyet daha emin esas ve şartlara bağlanmış olur. Meclisler makul haddinden fazla uzun müddet devam ederse, bu takdirde vekillerle müvekkiller arasındaki görüşler birbirinden ayrılmaya ve bağlar çözülmeye başlar. Nihayet vekiller başka şey, müvekkiller başka şey düşünmeye başlarlar.…

Efendiler! Meclisler belli devre içinde vazife yaparken dahi vekillerle müvekkiller arasında asıl olan meselelerde ihtilaf vuku bulamaz mı? Bu da uzak değildir. Meclislerin öyle kararları olabilir ki, o kararlar cidden milletin hayatına tedavi edilemez zararlar verebilir. Bu da başlı başına bir meseledir. Bu hususta da kanuni tedbirler lazımdır. Millet her ihtimale karşı hâkimiyetini muhafazaya mecburdur. Bu hususta teamül tekrar genel oya müracaattır. Bugünkü meclisimiz milli hâkimiyetin âşığıdır. Bundan sonrakilerin de öyle olacağına şüphem yoktur. Bunlar elbette bu gibi tedbirleri iyi bilirler.” (1217)…