Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
Sayfa 369Sonuç
Çalışmamızda ulaşılan sonuçlar şu şekildedir:…
1) Anonim şirketlerin; sözleşme, şirketler hukuku ya da borç doğuran (haksız…
2-a) Anonim şirketin ortağına borçlanması, yani ortağıyla ticari ilişkiye…
2-b) Anonim şirketin, nakit borçlanmasında sermaye artırımının ön şartlarının karşılanamaması ya da sermaye artırımına gidilmesinin bazı durumlarda ihtiyacı karşılamayacak derecede uzun bir prosedür gerektirmesi, yani sermaye artırımına gidilememesi ya da gidilmesinin tercih edilmemesi etkili olmaktadır. Nakit borçlanma ihtiyacı doğduktan sonra, üçüncü bir kişi yerine ortağa nakit borçlanılmasında; pay sahibinin bu yönde sözleşmesel bir yükümlülüğünün bulunması, piyasa şartlarına nazaran daha avantajlı ödeme koşulları sunması, şirketin kredi limitlerinin dolu olması, bankalarla akdettiği sözleşmelerdeki yükümlülükleri ihlal etmek istememesi gibi nedenler rol oynamaktadır.3) Anonim şirketin ortağına borçlanmasına, uygulamada sıklıkla rastlanmakla…
4) Anonim şirketin alacaklısı, ortağı olduğu takdirde, bu borcun bilançoda…
5-a) Anonim şirketin yabancı kaynakları haricinde finansman kaynağı özkaynaklarıdır. Özkaynakların çekirdeği ise anonim şirketin sermayesi, yani esas sermayesidir. Anonim şirketin sermayesinden esas sermaye sisteminden bağımsız bir şekilde bahsetmek mümkün değildir. Esas sermaye; anonim şirket esas sözleşmesinde nakdi ve sabit bir tutar olarak ifade edilen, itibari değerli paylara bölünen ve payların toplam itibari değerinden oluşan, kanun nezdinde asgari tutarı belirli olan bir değerdir.5-b) Esas sermayenin; birçok TTK hükmünde ölçü görevi görme, işletmenin finansmanını…
5-c) Esas sermaye, kendisine yüklenen güvence işlevini, sermayenin oluşturulması/teşkili…
6) Anonim şirkette sermaye olabilecek değerler, ayın ve nakit olmak üzere, iki gruptan oluşmaktadır. Sermaye artırımında yönetim kurulu beyanına ilişkin TTK md. 457/2-a ile limited şirketlere ilişkin esas sermaye paylarına ilişkin TTK md. 583/5’te ise; nakdi ve ayni sermayeden sonra bir borcun takasından söz edilmiştir. Anılan düzenlemeler, takasın üçüncü bir sermaye türü olduğunu değil; sermaye taahhütlerinin, takas yoluyla sona erdirilebileceğini göstermektedir. Takasa, sermaye borcunun sona erdirilmesinde bir imkân olarak işaret edilmesine rağmen; takasın hangi usul ve esaslar dâhilinde gerçekleşeceği noktasında, TTK’da bir düzenleme bulunmamaktadır. Şirketin ortağına borçlanması bakımından da usul ve esas yönünden düzenleme eksikliği olması, borçlanma işleminden başlayan ve borcun (takas edilerek) sermayeye dönüştürülmesine kadar geçen sürece, belirsizliği hâkim kılmaktadır. Bu durum, takas yoluyla ifanın ne şekilde gerçekleştiğinin anlamlandırılabilmesi için konunun,
7) Sermaye taahhüdünden doğan borcun takasla sona erdirilmesi ile şirketten…
8-a) Sermaye avansı, KVK Geçici md. 15/3, GVK Geçici md. 90/4, Geçici md.…
8-b) Sermaye avansının hukuki niteliği konusunda hâkim kanaat; müessesenin atipik tüketim ödüncü sözleşmesi niteliğinde olduğu, bu
8-c) Sermaye avansına ilişkin taraf irade beyanları, verilen meblağı iade…
8-d) Sermaye koyma borcunun temelinde iştirak sözleşmesi bulunduğu, ancak iştirak sözleşmesinin kurulabilmesi için öncelikle sermaye artırım kararı alınması gerektiği için tarafların bu konuda bir önsözleşme akdettikleri ve sermaye avansının hukuki niteliğinin iştirak önsözleşmesi olduğu tespit edilmiştir. Önsözleşme, özünde asıl sözleşmeyi kurmaya yönelik taahhüt olmasına karşılık, bir tarafın asıl sözleşmeye yönelik ifada bulunmasına da engel bulunmamaktadır. Pay sahibinin, iştirak önsözleşmesi kapsamında, müstakbel sermaye taahhüdü borcunu ifa etmesi, iştirak önsözleşmesine sermaye avansı niteliğini kazandırmaktadır. Sermaye avansı veren kişinin bu meblağı geri alma veya şirketin aldığı meblağı iade etme amacı bulunmamaktadır. Avans, pay sahibi tarafından müstakbel sermaye borcunu ifa amacıyla verildiği için burada, -tüketim ödüncü sözleşmesinde olduğu gibi- ikinci bir alacak/borç ilişkisi bu-
9) Takas; karşılıklı, muaccel ve aynı türden iki borcun, taraflardan birinin…
10) Sermaye taahhüdünün takas yoluyla sona erdirilmesine ilişkin çeşitli normatif düzenlemeler söz konusudur. İİK md. 200/3’te, ödenmemiş iştirak taahhütlerinin şirketten olan alacak haklarıyla takas edilemeyeceği düzenlenmiştir. Anılan hükmün mefhum-u muhalifinden, iflas etmemiş bir şirkette, sermaye taahhüdünün takas yoluyla ifasının mümkün olduğu sonucuna ulaşılabilir. Bununla birlikte; 6102 sayılı TTK md. 457/2-a ile yönetim kurulu beyanının içeriği bahsinde dahi olsa takastan bahsedilmesi, sermaye taahhüdünün takas yoluyla ifasına gerekçe olarak İİK md. 200/3’e dayanılması zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır. Halka açık anonim şirketler bakımından, PT md. 12/4 ile takas yoluyla ifa imkânı öngörülmüş ve bu durumun, tam ve nakden ödeme ilkesine (SerPK md. 12/1-cü.1) aykırılık teşkil etmediği ortaya konulmuştur. PT md. 12/4’te, nakden konulan fon sebebiyle oluşan borcun mahsup edilmesinden bahsedilmektedir. Borç ve mahsup kavramlarının tercihi, hukuk tekniği bakımından doğru değildir. Bununla birlikte; hükmün amaçsal ve geniş yorumlanması, tüketim ödüncü sözleşmesi kaynaklı para alacakları ile sermaye avanslarını kapsayan bir şekilde değerlendirilmesi gerekir. Sermaye avansları bakımından borç ibaresi görmezden gelinmeli ve hü-
B.Olması Gereken Hukuk Bakımından Çözüm Önerisi
Kaynakça
EN
TR
