63/3 Hukuki Alanda Uluslararası Adli Tebligat İşlemleri Hakkında Genelge

GENEL HÜKÜMLER

1. Yurt dışı tebligatın kaynakları; ikili anlaşma ve/veya çok taraflı sözleşmeler, uluslararası adli yardımlaşma kuralları ile 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili mevzuattır.

2. Türkiye, bir çok devlet ile tebligat taleplerinin yerine getirilmesi için iki taraflı adli yardımlaşma anlaşmaları imzalamış ve aynı zamanda bu konuda en önemli uluslararası kaynakları oluşturan 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi (bundan sonra 1954 tarihli Sözleşme olarak anılacaktır) ile 1965 tarihli Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayri Adlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Sözleşme’ye (bundan sonra 1965 tarihli Sözleşme olarak anılacaktır) taraf olmuştur.

BİRİNCİ BÖLÜM

TÜRKİYE DIŞINDAKİ YABANCILARA YAPILACAK TEBLİGAT

Çok Taraflı Sözleşme Bulunması Halinde

3. 1954 tarihli Sözleşmenin 1 ilâ 7’nci maddeleri arasında tebligat konusu düzenlenmiştir. Ancak, 1965 tarihli Sözleşme, her iki Sözleşmeye taraf olan devletler arasında özel nitelikte hükümler taşıması nedeniyle anılan Sözleşmelere taraf olan devletler bakımından tebligat işlemleri 1965 tarihli Sözleşmeye göre yerine getirilir.

1965 Tarihli Sözleşmeye Göre Tebligat Usûlü Genel Olarak

4. Sözleşmeye taraf olan devletler Ek (1)’te yer almaktadır.

5. Türkiye Sözleşmenin 8’inci ve 10’uncu maddelerine çekince koyarak, diplomatik memurların ve konsolosluk görevlilerinin sadece kendi vatandaşlarına tebliğ yapabilme yetkilerini kabul etmiş, 10’uncu maddede belirtilen tebliğ usullerini ise reddetmiştir,

6. Türkiye’nin, Sözleşmenin 15'inci maddesi uyarınca yaptığı beyan uyarınca; yurt dışında tebligatın yapıldığı anlaşılır ve gönderme tarihinden itibaren 6 aydan fazla zaman geçmiş bulunursa, tebligatın yapıldığını bildiren tebliğ tasdiknamesi elde edilemese bile, mahkeme, Türkiye’deki dava ile ilgili kararını, tebliğ tasdiknamesi olmadan da verebilecektir.

7. Sözleşmenin 16’ncı maddesine göre, adli bir belgenin tebliğ edilmek üzere yabancı devlet makamlarına gönderilmiş ve mahkemeye gelmeyen davalı aleyhine karar verilmiş olması halinde; davalının kendi kusuru bulunmaksızın savunmasını hazırlamak üzere, belgeden veya kanun yollarına müracaat etmek için mahkeme kararından zamanında haberdar olmaması ve davalı tarafından ileri sürülen def ilerin dayanaktan yoksun bulunmaması halinde hâkim, kanun yollarına müracaatını sağlamak üzere, süre aşımının davalı hakkındaki sonuçlarını kaldırmaya yetkilidir, Türkiye, 16’ncı maddenin 2’nci fıkrası uyarınca yaptığı beyan ile bu maddede bildirilen taleplerin, kararın verildiği tarihten itibaren bir sene içinde ileri sürülmemesi halinde kabul edilmeyeceğini açıklamıştır,

8. Sözleşmenin 2'nci maddesi uyarınca, tebligatın daha çabuk ve kolay yapılmasını sağlamak amacıyla taraf devletlerin tebliğ taleplerini kabul etmek ve 3 ilâ 6'ncı maddeleri hükümlerine göre işlem yapmak üzere taraf devletlerde Merkezî Makamlar ihdas edilmiştir. Bakanlığımız Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü anılan Sözleşmenin uygulanmasında Merkezî makam olarak görev yapmaktadır. Diğer ülkelerin merkezi makamları ve yazışma dilleri Ek ( 2)'te yer almaktadır.

9. Tebligat evrakı, Sözleşmenin ekini teşkil eden örneğe uygun olarak hazırlanan talepname ile bu talepnameye eklenen tebliğ belgelerinden meydana gelir.

10. Dört sayfadan oluşan bu talepnamenin Ek (3)'te yer alan örneğe uygun olması gerekmektedir.

11. Talepname doldurulurken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

a. Gerek talepname ve gerekse ekindeki muhataba tebliğ edilecek bütün belgeler ikişer takım olarak düzenlenir (m. 3/2).

b. Talepnamenin ilgili kısımları gönderileceği devletin dilinde veya İngilizce ya da Fransızca doldurulur (m. 7/2).

c. Talepnamenin ekinde gönderilen ve muhataba tebliğ edilecek Türkçe belgelere, ayrıca gönderileceği devletin dilinde tercümeleri de eklenir (m, 5/2).

d. Talepnamenin 1’inci sayfasının “Talep Edenin Kimliği ve Adresi” başlıklı sol üst sütununa, mahkeme, icra müdürlüğü veya noterlik gibi tebliği talep eden merciin adı, bulunduğu yer ve dosya numarası yazılır.

e. Talepnamenin !1'inci sayfasının “Muhatap Makamın Adresi'' başlıklı sağ üst sütununa, muhatap makamın açık adresi yazılır.

f. Talepnamenin “Kimlik ve Adres” başlıklı kısmına, yabancı devlette bulunan ve kendisine tebliğ yapılacak olan gerçek veya tüzelkişinin adı, soyadı, kimliğini belirten bilgiler ve adresi yazılır.