Piyasa Riski Yönetimine İlişkin Rehber

2. Rehber, 19.10.2005 tarih ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 93’üncü maddesi ve 22.07.2006 tarih ve 26236 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Tarafından Yapılacak Denetime İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi uygulama rehberleri” başlıklı 7/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

3. Etkin ve yeterli bir piyasa riski yönetiminin bu rehberde yer alan ilkeler doğrultusunda;

a) Üst yönetimin gözetiminin,

b) Risk yönetimine ilişkin banka içi politika ve uygulama usul ve esaslarının,

c) Yeterli risk ölçüm, izleme ve kontrol süreçlerinin banka faaliyetlerinin karmaşıklığı ve büyüklüğü de dikkate alınarak konsolide ve konsolide olmayan yapıya uygun olarak tesis edilmesi beklenmektedir.

4. Bu rehberde yer alan ilkeler sağlam piyasa riski yönetimi uygulamalarını temin etmek amacıyla yol gösterici olarak hazırlanmıştır. Bankalar bu ilkeleri risk iştahları, risk profilleri ve sermaye yeterlilikleri ile uyumlu olarak dikkate almalıdırlar.

5. Piyasa riski piyasada, özellikle faiz oranları, kurlar, kredi faiz farkı, hisse ve emtia fiyatlarında meydana gelen dalgalanmalar sonucu oluşan riski ifade etmektedir.

6. Piyasa riski, kredi ve piyasa likiditesi riski gibi diğer finansal risklere bağlı olarak da ortaya çıkabilmektedir. Örneğin, bir tahvil ihraççısının kredi notunun düşürülmesi, söz konusu tahvilin piyasa fiyatının da düşmesine yol açabilir. Benzer şekilde, nispeten likit olmayan bir menkul kıymetin başka bir hamil tarafından yüksek hacimli olarak satılması fiyatının oldukça olumsuz etkilenmesine neden olabilir.

7. Yukarıda bahsi geçen piyasa riski faktörleri dışında piyasa riskine neden olabilecek başka faktörler bulunabilir ve bu faktörlere de maruz kalabilir. Bankalar piyasa riskini etkileyen tüm risk faktörlerini dikkate almalı ve bu riskleri sağlam bir şekilde yönetmelidir.

8. Bankalar ayrıca faaliyette bulunulan genel piyasa koşullarını ve makro ekonomik koşulları, risklerin yönetimi ile kayıpları karşılayabilme kapasitesinin değerlendirilmesinde dikkate almalıdır.

İKİNCİ KISIM

Tanımlar

9. Bu Rehberde yer alan;

a) Baz riski: Bankaca yapılan ikili veya çok taraflı işlemlerde baz olarak kullanılan farklı faiz oranlarından birinin diğerine göre artması veya azalmasının bankanın net faiz gelirlerini veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanan zarar olasılığını,

b) Kredi faiz farkı: Piyasanın bir varlığa ilişkin kredi riskini üstlenmek için merkezi yönetim ya da risksiz varlığın faizine ilaveten talep etmiş olduğu faiz farkını,

c) Opsiyonalite riski: Gömülü olanlar da dahil olmak üzere opsiyon hakkı/yükümlülüğü içeren finansal ürünlerin bankanın net faiz gelirlerini veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilecek zarar olasılığını,

ç) Piyasa likiditesi riski: Bankaların Sermaye ve Likidite Planlamasında Kullanacakları Stres Testine İlişkin Rehberin 140 ıncı maddesinde tanımlanan piyasa likiditesi riskini,

d) Risk iştahı: Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinde tanımlanan risk iştahını,

e) Risk kapasitesi: Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinde tanımlanan risk kapasitesini,

f) Risk profili: Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinde tanımlanan risk profilini,

g) Swap faiz farkı: Swap işlemlerinde sabit faiz ödeyen tarafın ödediği faiz oranı ile merkezi yönetim ya da risksiz varlığın faiz oranı arasındaki farkı,

ğ) Üst düzey yönetim: Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan üst düzey yönetimi,

h) Üst yönetim: Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan üst yönetimi,

ı) Verim eğrisi riski: Verim eğrisinin eğim ve şeklinde meydana gelebilecek değişimlerin bankanın net faiz gelirlerini veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilecek zarar olasılığını,

i) Yeniden fiyatlama riski: Faiz oranlarındaki olası değişimlerin aktif, pasif ve bilanço dışı pozisyonların yeniden fiyatlama yapısına göre bankanın net faiz gelirlerini veya ekonomik değerini olumsuz etkilemesinden kaynaklanabilecek zarar olasılığını ifade eder.