Sıra No: 141 Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği

Kanunun 99 uncu maddesi gereğince, bu Kanunun hükümleri 1/1/1981 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Kanunla değiştirilen Vergi Usul Kanununun 217 nci maddesinin 3 üncü bendi ile 255 inci maddeye ilişkin hükümleri ise, 1/1/1982 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Vergi Usul Kanununda değişiklik yapılan maddelerle yeni ihdas edilen hükümlerin değişiklik ve konuluş sebepleriyle bunların ne suretle uygulanacağı hakkında bir genel tebliğ hazırlanmakta ise de, bu hükümlerden mükelleflerce tutulacak defterler, kullanılacak fatura ve diğer belgeler konusunun müstaceliyet arzetmesi nedeniyle sadece bahse konu hususlara münhasır olmak üzere aşağıdaki açıklamanın yapılması gerekli görülmüştür.

1- (Madde 26) Bu madde ile 213 sayıl) Vergi Usul Kanununun iş hacmi bakımından tüccar sınıflarım belirleyen 177 nci maddesinin 1, 2 ve 3 üncü bentlerinde yer alan hadler onbeş kat arttırılmak suretiyle yıllık alımların tutarı 6.000.000, satışların tutarı 6.600.000 liraya, alım - satım işleri dışındaki gayrisafi iş hasılâtı 1.200.000 liraya, belirtilen işlerin birlikte yapılması halinde ise, ikinci bentte yazılı iş hasılâtının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 6.000.000 liraya çıkarılmıştır.

Öte yandan, 2365 sayılı Kanuna eklenen ek geçici 8 inci madde ile de, 1980 vergilendirme dönemindeki iş hacmi itibariyle 1981 yılında tüccarlarının girecekleri sınıfları tayininde yeni hadlerin esas alınacağı kabul edilmiş bulunmaktadır.

Bu durumda tüccarlar, defter tutma bakımından 1981 yılında yeni hükümlere tabi olacaklar ve sınıf değiştirmeye ilişkin 179 ve 180 inci maddelerdeki nisbetler de yeni hadlere uygulanacaktır.

2- (Madde 27) Bu madde ile Vergi Usul Kanununun bilânço esasında tutulacak defterleri belirten 182 nci maddesine «Günlük Kasa Defteri» tutulması mecburiyetini getiren 4 üncü bent hükmü ilâve olunmuştur.

Bilindiği gibi, bilânço esasında tutulması mecburî defterler; yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinden ibaretti. Bu defterlere ilâveten tutulması mecburi bir defter olarak getirilen «Günlük Kasa Defteri» kasa ile ilgili işlemlerin günü gününe izlenmesi amacıyla ihdas edilmiş bulunmaktadır.

2365 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle Vergi Usul Kanununa eklenen mükerrer 185 inci maddede ise, günlük kasa defterinin kullanılma şekli ve bu defterin ihtiva edeceği bilgiler açıklanmaktadır. Madde hükmünden anlaşılacağı üzere, defterin bir tarafına, bir önceki günden devreden kasa mevcudu ile o gün içinde peşin satışlar dolayısıyle veya sair şekilde tahsil edilen paraların, diğer tarafına ise, o gün içinde yapılan ödemelerin ayrıntılı olarak yazılması gerekmektedir. Ancak mükelleflere, iş hacimlerini gözönünde tutarak, bir gün içinde tahsil ettikleri paraları, belgelerine dayanmak suretiyle günlük kasa defterine bir kalemde kaydedebilmeleri imkânı da tanınmıştır.

3- (Madde 29) Bu madde ile Vergi Usul Kanununun 193 üncü maddesi değistirilmiş ve işletme hesabı esasında defter tutan ikinci sınıf tüccarlar, işletme hesabı defteri yanında günlük perakende satış ve hasılât defteri tutmakla da yükümlü kılınmışlardır. Tutulması zorunlu hale getirilen Günlük Perakende Satış ve Hasılât Defteri'nin nasıl tutulacağına ilişkin hususlar ise, Vergi Usul Kanununa eklenen mükerrer 194 üncü maddede açıklanmıştır. Buna göre, ikinci sınıf tüccarlar, günlük perakende satışları (faturalı satışlar hariç) 11e hizmet karşılığı ve sair suretlerle aldıkları paralan bu deftere günü gününe yazmak mecburiyetindedirler. Ancak, perakende satışların günlük tutarı ile sair hasılâtın perakende satış fişleri, makinalı kasaların kayıt ruloları, giriş ve yolcu taşıma biletleri ve diğer belgelere dayanılarak deftere bir kalemde yazılabilmesi de imkân dahilindedir.

Öte yandan, Günlük Kasa ve Günlük Perakende Satış ve Hasılat defterleri, kasa ile ilgili işlemlerin veya perakende satışlar ile sair işletme hasılatının aynı gün içinde bu defterlere kaydının kontrolünü sağlamak amacıyla İhdas edilmiş olduklarından, birden fazla iş yeri bulunan firma ve kuruluşlarda bu defterlerin her bir iş yeri için ayrı ayrı tutulması zorunludur.

4- (Madde 32) Bu madde ile V. U. K. nun 219. maddesinin (a) ve (b) bentleri değiştirilmiş ve maddeye (c) bendi eklenmiştir. (a) bendinde yapılan değişiklik «mazeretsiz ve sebepsiz olarak» ibaresinin bent hükmünden çıkarılmasından ibarettir. Bu suretle kayıtların on günden fazla bir süre geciktirilmesi önlenmiş olmaktadır, (b) bendinde yapılan değişiklik ile de, kayıtlarım yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan belgelere dayanarak yürüten müeaseselere, bu kayıtların defterlere intikali için tanınan üç aylık süre 45 güne indirilmiştir. Maddeye eklenen (c) bendinde ise, Günlük Kasa, Günlük Perakende Satış ve Hasılat Defteri ile Serbest Meslek Kazanç Defterine kaydı gerekil İşlemlerin, hâsılat ve ücretlerin kaydında, bu maddenin (a) bendinde zikredilen on günlük kayıt süresi ile, (b) bendinde zikredilen 45 günlük kayıt süresinin uygulanmayacağını belirtmek üzere, sözü edilen defterlere kaydı gerekil işlemlerin bu defterlere günü gününe yazılması öngörülmüştür.