EN
TR
KONU
1996 Mali Yılı Bütçe Kanununa bağlı (İ) cetvelinin (A-b) fıkrası hükmü uyarınca il özel idareleri ve belediyelerin harcamaya ilişkin olarak yapacakları sözleşme ve bağıtlardan hangilerinin tescilden istisna edileceği hakkında.
KONU İLE İLGİLİ MEVZUAT
832 sayılı Sayıştay Kanununun;
Geçici 8 inci maddesi :
Anayasanın 116 ncı maddesi gereğince il özel idareleriyle belediyelerin mali işlemlerinin denetlenmesine dair kanun yürürlüğe girinceye kadar, 16 Haziran 1934 tarihli ve 2514 sayılı Divanı Muhasebat Kanunu ve bu Kanuna ek kanunların il özel idareleri ve belediyelere ait hükümleri yürürlükte kalır.
Değişik 30 uncu maddesi:
Sayıştayın denetimine tabi daire ve kurumlarca harcamaya ilişkin olarak yapılan sözleşmelerle her türlü bağıtlar tescile, genel ve katma bütçeli dairelerin kadro ve ödenek dağıtım işlemleri önceden vizeye tabidir.
Askeri kadrolar hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Bunların Sayıştaya gönderilme, saklanma ve yok edilme usulleri, ilgili Bakanlık ve Sayıştayın görüşü alınmak suretiyle, gizlilik ilkesi gözönünde tutularak Başbakanlıkça saptanır.
Sözleşmeler ile bağıtların, dayanakları ile birlikte, bağıt tarihinden itibaren üç gün içinde Sayıştaya gönderilmeleri zorunludur. Bu sözleşme ve bağıtlar Sayıştayca tescil edilmedikçe uygulanamaz.
Ancak 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi uyarınca ve Bütçe Kanunları ile vizeden istisna edilen sözleşmelerle ivedilik ve gizlilik sebebi ile eksiltmeden istisnasına Bakanlar Kurulunca karar verilen hususlar ve yabancı memleketlerde yapılan satın almalara ilişkin sözleşmeler bu hükmün dışındadır.
1050 sayılı Mubasebe-i Umumiye Kanununun değişik 64 üncü maddesinin birinci fıkrası:
Harcamayı gerektirecek taahhüt ve sözleşme tasarıları vize için Maliye ve Gümrük Bakanlığına gönderilir. Maliye ve Gümrük Bakanlığı vizesinden ayrık tutulacak taahhüt ve sözleşmeler yılları bütçe kanunlarında belirtilir.
İNCELEME
Konu ile ilgili mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:
832 sayılı Sayıştay Kanununun geçici 8 inci maddesinde, il özel idareleri ve belediyelerin, 2514 sayılı Kanunun 68 inci maddesi gereğince Sayıştayın denetimine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında da Sayıştayın denetimine tabi daire ve kurumlarca harcamaya ilişkin olarak yapılan sözleşmelerle her türlü bağıtların tescile tabi olduğu belirtilmiştir.
22.4.1996 tarih ve 4139 sayılı 1996 Mali Yılı Bütçe Kanununun (İ) cetvelinde ise, il özel idareleri ve belediyelerin harcamaya ilişkin olarak yapacakları sözleşmelerle her türlü bağıtların Sayıştay tesciline tabi tutulması ve bu sözleşme ve bağıtlardan hangilerinin tescilden istisna edileceğinin nitelik, konu ve tutar dikkate alınarak Sayıştay Genel Kurulunca tesbit edilmesi öngörülmüştür.
Bu hükümlere göre, Sayıştay denetimi kapsamında olan il özel idareleri ve belediyelerin harcamaya ilişkin olarak yapacakları sözleşmelerle her türlü bağıtlardan, Sayıştay Genel Kurulunca istisna edilenlerin dışında kalanların tescile tabi tutulması gerekmektedir.
Gerek yapılan sözleşme ve bağıtların mahiyeti, gerekse Sayıştayca yapılan tescil işleminin amacı yönünden, mahalli idarelerle genel ve katma bütçeli daireler arasında, mevcut durum nazara alındığında, farklı uygulamayı gerektirecek bir durum sözkonusu olmadığından, genel ve katma bütçeli dairelere ilişkin istisna hükümlerinin il özel idareleri ve belediyeler için de aynen uygulanması yerinde olacaktır.
Nitekim Devlet ihalelerinde genel olarak uygulanan 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle, katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin, bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği ifade edilmek suretiyle, mahalli idarelerle genel ve katma bütçeli daireler birlikte mütalaa edilmiştir.
Bu itibarla, 1996 Mali Yılı Bütçe Kanununa bağlı (İ) işaretli cetvelde, genel ve katma bütçeli dairelerin tescilden istisna edilecek sözleşme ve bağıtlarına ilişkin olarak 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi uyarınca belirlenen parasal sınırın, il özel idareleri ve belediyelerin yapacakları sözleşme ve bağıtlarda da esas alınması uygun olacaktır.
SONUÇ
İl özel idareleri ve belediyelerin harcamaya ilişkin olarak yapacakları sözleşmelerle her türlü bağıtlardan, konu ve niteliklerine bakılmaksızın, 1996 Mali Yılı Bütçe Kanununa bağlı (İ) cetvelinde genel ve katma bütçeli kuruluşlar için 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi uyarınca belirlenen 10.000.000.000 liralık parasal sınırın altında kalanların, bu kararın yayımlandığı tarihten 1996 Mali Yılı sonuna kadar tescil işleminden istisna edilmesine 30.5.1996 tarihinde çoğunlukla karar verildi.
AZINLIK DÜŞÜNCESİ
Çoğunluk görüşünde de ifade edildiği üzere, il özel idareleri ve belediyelerin harcamaya ilişkin olarak yapacakları sözleşmelerle her türlü bağıtlar 832 sayılı Kanunun 30 uncu ve geçici 8 inci maddeleri gereğince tescile tabi bulunmakla birlikte, anılan 30 uncu maddenin son fıkrasında, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi uyarınca ve bütçe kanunları ile vizeden istisna edilen sözleşmelerin Sayıştay tescilinden de istisna edileceği belirtildiğinden, 1994 mali yılına kadar her yıl bütçe kanunlarının (İ) cetveline konulan hükümlerle bu sözleşmeler miktarı ne olursa olsun Maliye Bakanlığı vizesi dışında bırakılmakta ve dolayısıyla Sayıştay tescilinden de istisna edilmekte idi.
Ancak 1994, 1995 ve 1996 yıllarında bütçe kanunlarına bağlı (İ) cetvellerine konulan hükümlerle, il özel idareleri ve belediyelerin harcamaya ilişkin olarak yapacakları sözleşmelerle her türlü bağıtların Sayıştay tesciline tabi tutulması ve bu sözleşme ve bağıtlardan hangilerinin tescilden istisna edileceğinin, nitelik, konu ve tutar dikkate alınarak Sayıştay Genel Kurulunca tesbit edilmesi esası getirilmiştir.
Sözü edilen hükümlerle verilen yetki uyarınca Sayıştay Genel Kurulu, 1994 ve 1995 yıllarında olduğu gibi, 1996 yılı için de mezkûr sözleşme ve bağıtlardan konu ve niteliklerine bakılmaksızın genel ve katma bütçeli kuruluşlar için belirlenen parasal sınırın altında kalanların tescil işleminden istisna edilmesine karar vermiştir.
Mahiyeti ve dayandığı gerekçeler itibariyle bu karar yerinde olmakla birlikte, üç yıllık dönem içinde istikrar kazandığı görülen uygulamaya süreklilik kazandırabilmek ve her yıl yeniden karar alma zaruretinin ortaya çıkaracağı tereddüt ve gecikmeleri önleyebilmek bakımından, müteakip yıllar bütçe kanunlarında aynı hüküm yer aldığı ve Genel Kurulca farklı bir tesbit yapılmadığı sürece, yılı bütçe kanunlarının (İ) cetvelinde genel ve katma bütçeler için gösterilen parasal sınırın il özel idareleri ve belediyeler için de geçerli olacağım ifade edecek tarzda konunun karara bağlanması daha uygun olacaktır.
Bu gerekçeyle, kararın 1996 yılı ile sınırlı bir tesbit yapılmasını öngören kısmına katılmıyoruz.
